Kliknij, aby dodać stronę do ulubionych
strona główna cmentarze warto wiedzieć księga gości napisz do nas
ŻABNO

Cmentarz żydowski w Żabnie znajduje się w północno-wschodniej części miejscowości, w dzielnicy zwanej Zakirchole, przy obecnej ul. Kościuszki . Cmentarz został założony w 1692 roku.

Na płaskim terenie o powierzchni około 1 ha zachowała się liczna grupa macew, wykonanych w większości z piaskowca i wapienia, z inskrypcjami w języku hebrajskim. W ich zwieńczeniach widnieją typowe dla żydowskiej sztuki nagrobnej płaskorzeźby, przedstawiające między innymi: lwy, korony, świece i świeczniki, dłonie wrzucające monety do skarbonek oraz motywy roślinne.

Do 1939 r. cmentarz zajmował działkę w kształcie zbliżonym do litery L, o wymiarach około 100 na 105 metrów. Przy bramie znajdowały się dwa budynki: w jednym z nich mieszkał dozorca, drugi - zwany przez ludność chrześcijańską "Koszernią" - pełnił funkcję beit tahary, czyli domu, w którym członkowie bractwa Chewra Kadisza dokonywali rytualnej ablucji zwłok. Ogrodzenie składało się z betonowego muru oraz drewnianego płotu. Brama była wykonana z prętów żelaznych, ze zwieńczeniem w formie Gwiazdy Dawida oraz napisem w języku hebrajskim o nieustalonej treści.

Podczas drugiej wojny światowej cmentarz uległ częściowej dewastacji. Władze okupacyjne wydały rozkaz zburzenia budynków znajdujących się na cmentarzu, a betonowy mur stanowił cel podczas ćwiczeń niemieckich artylerzystów. Teren stał się miejscem egzekucji Żydów i Romów. Między innymi 15 września 1942 r., podczas likwidacji getta w Żabnie, Niemcy rozstrzelali na cmentarzu grupę Żydów. Ofiary pogrzebano w miejscu zbrodni. Wcześniej - w dniu 10 marca 1942 r. - na cmentarzu pochowano kilkanaście osób zamordowanych na terenie miasta.

4 listopada 1964 r. Minister Gospodarki Komunalnej podpisał zarządzenie o zamknięciu cmentarza. W dołączonej dokumentacji podano, że ostatni pochówek odbył się w 1948 r., a cmentarz zajmuje powierzchnię 0,82 ha.

W latach 90. XX wieku odbudowano ohel, chroniący groby miejscowych cadyków: Izraela Elimelecha Ungera z Żabna (zm. w 1867 roku) oraz jego syna Jakowaa Icchaka Ungera i wnuka Szaloma Dawida Ungera (zm. w 1923 roku).

W sierpniu 2004 r. na cmentarzu wzniesiono pomnik, poświęcony Żydom zamordowanym w czasach Zagłady. Na stylizowanej na macewę płycie wyryto napis: "Błogosławionej pamięci kilkuset żydowskich mieszkańców Żabna, ofiar hitlerowskich zbrodni w okresie II wojny światowej. Fundatorzy: Dorota Aronowitz, Genowefa Dombek, Mala Forst, Anna Shore". W uroczystości odsłonięcia wzięli udział między innymi ambasador Izraela w Polsce Dawid Peleg, mieszkańcy Żabna, potomkowie żabieńskich Żydów.

Nekropolia była kilkakrotnie porządkowana, w latach 1991 - 1992 dzięki wysiłkom Abrahama Ladnera, a ostatnio przez młodzież, działającą w ramach programu "Antyschematy".

W 2012 r. staraniem Urzędu Miasta Żabno została wydana ulotka o cmentarzu. Można ją pobrać klikając tutaj.


tekst: K. Bielawski
Źródło:
Źródło:
AAN, Ministerstwo Gospodarki Komunalnej, sygn. 9/35, Decyzje o zamknięciu i przeznaczeniu ich na inny cel
w województwie krakowskim.
Domański P., Izraelici w Żabnie, Żabno 2008.
Laskowski A., Żabno, [w:] Województwo małopolskie. Cmentarze żydowskie. Weryfikacja zasobu wykonana przez Narodowy Instytut Dziedzictwa, red. M. Rymkiewicz, I. Kosyl, [kps] Warszawa 2018.
Wodziński M., Groby cadyków w Polsce, Wrocław 1998.
zdjęcia: Marcin Głuszek

Żabno - cmentarz żydowski Żabno - cmentarz żydowski Żabno - cmentarz żydowski Żabno - cmentarz żydowski
Żabno - cmentarz żydowski Żabno - cmentarz żydowski Żabno - cmentarz żydowski Żabno - cmentarz żydowski
Żabno - cmentarz żydowski Żabno - cmentarz żydowski Żabno - cmentarz żydowski Żabno - cmentarz żydowski
Żabno - cmentarz żydowski Żabno - cmentarz żydowski Żabno - cmentarz żydowski Żabno - cmentarz żydowski
Poszukujemy wszelkich informacji o tym cmentarzu: jego historii, wyglądzie przed wojną i po jej zakończeniu, procesie dewastacji, nagrobkach znajdujących się poza cmentarzem.
Korespondentom gwarantujemy dyskrecję.
Teksty i zdjęcia są chronione prawem autorskim.
Wykorzystanie materiałów możliwe wyłącznie po uzyskaniu pisemnej zgody Redakcji.
strona główna cmentarze warto wiedzieć księga gości napisz do nas