Kliknij, aby dodać stronę do ulubionych
strona główna cmentarze warto wiedzieć księga gości napisz do nas
RADOSZYCE  

Cmentarz żydowski w Radoszycach położony jest w lesie, około dwóch kilometrów od miejscowości, po lewej stronie drogi do Grodziska. Nieznana jest data jego założenia, wiadomo, że istniał przed 1789 r. Na początku XX wieku jego teren poszerzono. Nekropolia została zniszczona w czasach II wojny światowej, a proces destrukcji trwał też po wyzwoleniu. Przez wiele lat potomkowie Żydów z Radoszyc zabiegali o powstrzymanie dewastacji i restaurację cmentarza. W 1983 roku podczas spotkania rabinów z pracownikami Urzędu do spraw Wyznań podjęto decyzję o wykonaniu prac porządkowych. W 1984 roku z inicjatywy Victora Kleinmuza z USA odbudowano ohel radoszyckich cadyków.

W obrębie cmentarza znajduje się kilkadziesiąt nagrobków. W 2015 r. miejscowy badacz Sławomir Chwaściński wykonał spis danych osobowych z zachowanych macew:

  • Rojzel córki Meira, zm. 26 adar I 5604 r.
  • Szewa Rywka córka Josefa Chaima wnuczka świętego rabina Isachara, zm. 9 elul 5599 r.
  • Ester córka Jeszaji ha-Kohena, zm. 15 adar I 5662 r.
  • Chana córka Meira, zm. 10 elul 5615 r.
  • Malka córka Gedali, zm. 5 marcheszwan 5685 r.
  • Sara córka Isachara ha-kohena, zm. 25 kislew 5664 r.
  • Rywka córka Jakowa Meira, zm. 7 adar II 5600 r.
  • Bejla Myrla córka Isochara Berisza, zm. 16 szewat 5689 r.
  • Ester Bejla córki Josefa, zm. 5 adar 5661 r.
  • Rywka córka Izraela, zm. 9 nisan 5667 r.
  • Chana córka Zewa Wolfa, zm. na początku miesiąca tewet 5649 r.
  • Etla córka Tewla, zm. 4 siwan 5651 r.
  • Frumet córka Hilela
  • Szajndl
  • Krejndl córka Towie
  • Chana G[.]szenowicz
  • Malka Chana córka Cwi Hirsza, zm. na początku miesiąca adar 5652 r.
  • Lea córka Jakowa Menachema, zm. 2 aw 5652 r.
  • Szewa Rebeka córka Icchaka ha-Kohena
  • Frumet córka Izraela Dawida, zm. w wigilię nowego miesiąca aw 5675 r.
  • Szymon Szmuel syn Jeszaji Isochara Bera, zm. 13 nisan 5675 r.
  • Meir syn Cwi, zm. 1 adar I 5616 r.
  • Icchak syn Cwi Hirsza, zm. 22 marcheszwan 5635 r.
  • Josef syn Szlomo Zalmana, zm.11 tiszri 553 r.
  • Dow Ber syn Dawida Segala, zm w początku miesiąca adar 5601 r.
  • Baruch syn Izraela, zm. 22 kislew 5620 r.
  • Aron syn Awrahama, zm. 4 siwan 5676 r.
  • Mordechaj syn Aby, zm.12 nisan [.]
  • Josef Baruch Jacentowski syn Cwi, zm. w wieku 60 lat 22 marcheszwan 5696 r.
  • Izrael syn Elchanana Akiwy, zm. w wieku 76 lat 27 aw 5682 r.
  • Icchak Meir syn Szmuela, zm. 6 tamuz 5625 r.
  • Icchak Ajzyk syn Josefa Gitmana Horowitz. zm. 24 kislew 5696 r. (Możliwy inny odczyt: [. żona] Icchaka Ajzyka syna Josefa Gitmana Horowitz).
  • Szlomo syn Icchaka, zm [..] adar [.]
  • Benjamin [.]
  • Icchak Jakow syn Szlomo
  • Alter Dawid syn [.], zm. 13 elul 5675 r.
  • Jakow Jakil syn Pinchasa Naskala, zm. 9 marcheszwan 5633 r.

Klucze do bramy i ohelu udostępnia opiekun cmentarza (tel. 607 983 265).

Cmentarz żydowski w Radoszycach Cmentarz żydowski w Radoszycach Cmentarz żydowski w Radoszycach Cmentarz żydowski w Radoszycach
foto: AT foto: AT foto: AT foto: AT
Cmentarz żydowski w Radoszycach Cmentarz żydowski w Radoszycach Cmentarz żydowski w Radoszycach Cmentarz żydowski w Radoszycach
foto: AT foto: AT foto: AT foto: AT
Cmentarz żydowski w Radoszycach Cmentarz żydowski w Radoszycach Cmentarz żydowski w Radoszycach Cmentarz żydowski w Radoszycach
foto: AT foto: AT foto: AT foto: AT

Warto wiedzieć, że na cmentarzu żydowskim w Warszawie w kwaterze 13, pochowano Izraela Izaaka syna Isachara Dow Bera, zmarłego w 1857 r. cadyka z Radoszyc. Nad jego grobem wyjątkowo nie wzniesiono ohelu. Historię tą opisał Ignacy Schiper w książce "Cmentarze żydowskie w Warszawie", przytaczając treść protokołu z posiedzenie Dozoru Bóżniczego z 1858 roku: "Familia zmarłego Izraela Izaaka, rabina z Radoszyc (....) zamierzyła wystawić na grobie tegoż pomnik w kształcie budynku, znanego pod hebrajską nazwą "ohel". Ponieważ zwyczaj ten w tutejszej gminie nie jest praktykowany i miał tylko raz jeden miejsce względem tutejszego pierwszego rabina (tj. Salomona Zalmena Lipszyca) wielkiej pobożności i zasług, przez ogół cenionych, przeto utworzyła się niezgodność zdań członków Dozoru Bóżniczego". Ostatecznie, w tajnym głosowaniu, w którym udział wzięli m. in. rabini Dow Ber Meisels i Szaja Muszkat, wniosek rodziny odrzucono. Z kolei na cmentarzu żydowskim w Łodzi, w kwaterze Z 3 znajduje się grób innego cadyka z dynastii radoszyckiej, Eliezera Dawida Finklera syna Hilela, wnuka Isachara Dow Bera, zmarłego w Łodzi w 1927 roku. W Łodzi spoczął także cadyk Aszer Anszel Gotszal syn Ruwena, zięć Hilela z Radoszyc oraz jego syn Jechezkiel.

tekst: K. Bielawski

Ohel na cmentarzu żydowskim w Łodzi Ohel na cmentarzu żydowskim w Łodzi Ohel na cmentarzu żydowskim w Łodzi ohel
Ohel Eliezera Dawida
syna Hilela Finklera
(foto: K. Bielawski)
Ohel Aszera Anszela Gotszala syna Ruwena
(foto: K. Bielawski)
Ohel Aszera Anszela Gotszala syna Ruwena
(foto: K. Bielawski)
Macewa Izraela Izaaka
syna Isachara Dow Bera
(foto: K. Bielawski)
Poszukujemy wszelkich informacji o tym cmentarzu: jego historii, wyglądzie przed wojną i po jej zakończeniu, procesie dewastacji, nagrobkach znajdujących się poza cmentarzem.
Korespondentom gwarantujemy dyskrecję.
Teksty i zdjęcia są chronione prawem autorskim.
Wykorzystanie materiałów możliwe wyłącznie po uzyskaniu pisemnej zgody Redakcji.
strona główna cmentarze warto wiedzieć księga gości napisz do nas