Kliknij, aby doda stronę do ulubionych
strona główna cmentarze warto wiedzie księga gości napisz do nas
PUΡUSK

Cmentarz 篡dowski w Pu速usku jest po這穎ny oko這 1,1 km na po逝dniowy zach鏚 od Rynku, przy dawnej ul. Kolejowej, obecnie ul. Jana Paw豉 II.

Cmentarz zosta za這穎ny na pocz徠ku lat 20. XIX w. na gruncie przekazanym przez Zelmana Lubranitzera, w豉軼iciela posiad這軼i ziemskich w okolicy Pu速uska. Wcze郾iej 砰dzi z Pu速uska chowali zmar造ch w Popowie Ko軼ielnym i Makowie Mazowieckim.

Podczas drugiej wojny 鈍iatowej rozpocz窸a si dewastacja cmentarza. Cz窷 macew Niemcy u篡li do prac budowlanych, mi璠zy innymi do wybrukowania dziedzi鎍a parkowego oraz u這瞠nia schod闚 przy zamku. W latach PRL nagrobki wykorzystano do u這瞠nia kolektora 軼iekowego.

Przynajmniej do 1956 r. dozorczyni cmentarza by豉 Zofia Chrzanowska. Wiosn 1956 r. cz窷 dzia趾i cmentarnej zaora Feliks P. 11 wrze郾ia 1957 r. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Pu速usku z這篡這 wniosek o zamkniecie cmentarza o powierzchni 1,9159 ha, a 9 listopada 1960 r. - wniosek o zamkni璚ie i likwidacj. W uzasadnieniu podano: "Cmentarz powy窺zy jest nieczynny od 1940 roku. Na terenie powiatu pu速uskiego nie ma os鏏 wyznania moj瞠szowego, dla kt鏎ych ten cmentarz by豚y konieczny. Teren ten jest opuszczony i niekonserwowany. 奸ady mogi bardzo niewyra幡e. W planie perspektywicznym miasta [...] przeznaczony jest pod budownictwo mieszkaniowe z wykorzystaniem jego cz窷ci wschodniej pod ziele towarzysz帷". 3 maja 1961 r. Wydzia do Spraw Wyzna Prezydium Wojew鏚zkiej Rady Narodowej w Warszawie ze wzgl璠u na zapisy Ustawy o cmentarzach i chowaniu zmar造ch uzna wniosek o likwidacj za przedwczesny. 18 maja 1961 r. Wydzia Kultury PWRN w Warszawie wyrazi zgod na zamkni璚ie i ewentualn likwidacj cmentarza. Ostatecznie zarz康zeniu o zamkni璚iu i przeznaczeniu cmentarza na inny cel podpisa Minister Gospodarki Komunalnej 31 maja 1963 roku. W kolejnych latach na cmentarzu zbudowano Fabryk Sprz皻u O鈍ietleniowego i Urz康ze Technologicznych "Polam-Pu速usk". Naziemne 郵ady uleg造 zatarciu.

Do drugiej dekady XXI w. nieliczne odnalezione nagrobki by造 przechowywane w Muzeum Regionalnym w Pu速usku, Archiwum Pa雟twowym w Pu速usku oraz w Liceum Og鏊nokszta販帷ym.

W 2012 r. z inicjatywy Akademii Humanistycznej im. A. Gieysztora na niezabudowanej cz窷ci dzia趾i cmentarnej o powierzchni oko這 2 ar闚 ods這ni皻o zaprojektowany przez Wojciecha Henrykowskiego pomnik, do budowy kt鏎ego wykorzystano fragmenty macew. Na frontowej 軼ianie pomnika umieszczono tablic z napisem: "Cmentarz 篡dowski w Pu速usku. W tej 鈍i皻ej ziemi grzebani byli do wybuchu II wojny 鈍iatowej w 1939 r. m篹czy幡i, kobiety i dzieci nale膨cy do 篡dowskiej spo貫czno軼i Pu速uska i okolic. Niech ich dusze maj udzia w 篡ciu wiecznym". Uroczysto嗆 ods這ni璚ia pomnika odby豉 si 5 lipca 2012 roku.

Cz窷ciowy spis zachowanych nagrobk闚 jest dost瘼ny na stronie https://sztetl.org.pl/pl/miejscowosci/p/599-pultusk/115-pamiec-w-kamieniu/29899-cmentarz-zydowski-w-pultusku-ul-jana-pawla-ii-18

W豉軼icielami cmentarza s Skarb Pa雟twa i Akademia Humanistyczna im Aleksandra Gieysztora. Obiekt jest wpisany do wojew鏚zkiej ewidencji zabytk闚, nie figuruje w rejestrze zabytk闚 nieruchomych wojew鏚ztwa mazowieckiego.

Tekst: Krzysztof Bielawski
毒鏚這:
AAN, Ministerstwo Gospodarki Komunalnej, sygn. 9/55, Decyzje o zamkni璚iu cmentarzu i przeznaczeniu
ich na inny cel w wojew鏚ztwie warszawskim.
AGAD, Centralne W豉dze Wyznaniowe Kr鏊estwa Polskiego, sygn. 190/1668, Akta tycz帷e si gminy 篡dowskiej
w Pu速usku w wojew鏚ztwie p這ckim.
A涅H, Towarzystwo Spo貫czno-Kulturalne 砰d闚 w Polsce, sygn. 325/45, Towarzystwo Spo貫czno-Kulturalne
砰d闚 w Polsce, k. 194.
Kosior K., Pu速usk, [w:] Wojew鏚ztwo mazowieckie. Cmentarze 篡dowskie. Weryfikacja zasobu wykonana przez Narodowy Instytut Dziedzictwa, red. M. Rymkiewicz, I. Kosyl, [kps] Warszawa 2018.
Szczepa雟ki J., Spo貫czno嗆 篡dowska Mazowsza w XIX-XX w., Pu速usk 2005.

Pu速usk - cmentarz 篡dowski Pu速usk - cmentarz 篡dowski Pu速usk - cmentarz 篡dowski Pu速usk - cmentarz 篡dowski
Pu速usk - cmentarz 篡dowski Pu速usk - cmentarz 篡dowski Pu速usk - cmentarz 篡dowski Pu速usk - cmentarz 篡dowski
zdj璚ia: E. Grossman
Poszukujemy wszelkich informacji o tym cmentarzu: jego historii, wygl康zie przed wojn i po jej zako鎍zeniu, procesie dewastacji, nagrobkach znajduj帷ych si poza cmentarzem.
Korespondentom gwarantujemy dyskrecj.
Teksty i zdj璚ia s chronione prawem autorskim.
Wykorzystanie materia堯w mo磧iwe wy陰cznie po uzyskaniu pisemnej zgody Redakcji.
strona główna cmentarze warto wiedzie księga gości napisz do nas