Kliknij, aby dodać stronę do ulubionych
strona główna cmentarze warto wiedzieć księga gości napisz do nas
PIASECZNO

Cmentarz żydowski w Piasecznie jest położony około 1,4 km na południowy zachód od centrum miasta, przy obecnej ul. Tuwima.

Cmentarz powstał prawdopodobnie między 1866 a 1870 r., w okresie tworzenia się Okręgu Bóżniczego w Piasecznie. Wcześniej piaseczyńscy Żydzi chowali zmarłych w oddalonych o 16 km Kajetanach koło Nadarzyna. Stanowiło to znaczne utrudnienie, co podkreślały m.in. władze powiatowe w piśmie z 31 stycznia 1857 r.: "Co do pogrzebów, [Żydzi] stawać muszą w Nadarzynie. Powinność ta szczególniej czuć się daje w czasach epidemicznych, przebywanie bowiem dwumilową przestrzeń z trupem [...] przyprowadza interesantów do rozpaczy".

Cmentarz na planie okolic Piaseczna z 1932 r. (Źródło: Archiwum Map Wojskowego Instytutu Geograficznego)

Podczas drugiej wojny światowej cmentarz stał się miejscem egzekucji. W 1943 r. Niemcy rozstrzelali na nim około 30 Żydów przywiezionych z Warszawy, a w 1944 r. rozstrzeliwali powstańców warszawskich, przebijających się do Lasów Chojnowskich. Prawdopodobnie podczas wojny rozpoczęła się dewastacja cmentarza, która była kontynuowana w kolejnych dekadach. Znaczna część działki została zajęta przez posesje prywatne i zabudowana. Co najmniej do końca lat 80. pozostały teren z nielicznymi nagrobkami był porośnięty gęstą, niepielęgnowaną roślinnością. W Karcie Cmentarza z 1987 w. w rubryce "Istniejące zagrożenia" wpisano: "Wobec postępującej dewastacji terenu cmentarzowi grozi całkowite zginięcie".

W nieustalonym roku na cmentarzu odsłonięto pomnik wykonany według projektu Karola Tchorka z napisem: "Miejsce uświęcone krwią Polaków poległych za wolność ojczyzny. Tu w latach 1942-1944 hitlerowcy dokonali zbrodni na ponad 60 obywatelach polskich narodowości polskiej i żydowskiej".

W latach 90-tych XX w., dzięki staraniom Fundacji Wiecznej Pamięci, władz miasta oraz młodzieży z miejscowych szkół, uporządkowano niezabudowaną część cmentarza o powierzchni około 0,16 ha.

Obecnie na cmentarzu znajduje się około 40 nagrobków w różnym stanie zachowania, w formie stel z piaskowca oraz tumb stabilizujących stele. Najstarsza zidentyfikowana macewa jest datowana na 1889 r. Na wprost wejścia znajduje się pomnik ku czci ofiar drugiej wojny światowej. Teren jest ogrodzony siatką, z otwartą furtką. Przy wejściu znajduje się tablica informacyjna, przy ul. Pomorskiej ustawiono znak wskazujący drogę do cmentarza. Teren jest porządkowany przez służby miejskie.

Brak informacji o statusie własnościowym cmentarza. Obiekt jest wpisany do rejestru zabytków nieruchomych województwa mazowieckiego (wpis nr 1409 z 02.02.1991 r.).

Spisy zachowanych nagrobków są dostępne na stronach:
https://sztetl.org.pl/pl/miejscowosci/p/593-piaseczno/115-pamiec-w-kamieniu/27412-cmentarz-zydowski-w-piasecznie-ul-tuwima?page=1
https://cemetery.jewish.org.pl/list/c_18

Tekst: Krzysztof Bielawski
Źródło:
AGAD, Centralne Władze Wyznaniowe Królestwa Polskiego, sygn. 190/1761, Akta tyczące się gminy starozakonnych
w Piasecznie w guberni warszawskiej.
Brewing D., Piaseczno, [w:] Encyclopedia of Camps and Ghettos 1933-1945, t. 2, cz. A: Ghettos in German-Occupied Eastern Europe, red. M. Dean, Bloomington 2012.
Dymek A., Piaseczno, [w:] Województwo mazowieckie. Cmentarze żydowskie. Weryfikacja zasobu wykonana przez Narodowy Instytut Dziedzictwa, red. M. Rymkiewicz, I. Kosyl, [kps] Warszawa 2018.
Szypuła A., Karta cmentarza nr 9944, [bmw] 1987.

symbol dzbana i misy umieszcza się na grobach lewitów, czyli osób obmywających ręce rabinów w synagodze symbol dzbana i misy umieszcza się na grobach lewitów, czyli osób obmywających ręce rabinów w synagodze symbol dzbana i misy umieszcza się na grobach lewitów, czyli osób obmywających ręce rabinów w synagodze symbol dzbana i misy umieszcza się na grobach lewitów, czyli osób obmywających ręce rabinów w synagodze
symbol dzbana i misy umieszcza się na grobach lewitów, czyli osób obmywających ręce rabinów w synagodze symbol dzbana i misy umieszcza się na grobach lewitów, czyli osób obmywających ręce rabinów w synagodze symbol dzbana i misy umieszcza się na grobach lewitów, czyli osób obmywających ręce rabinów w synagodze symbol dzbana i misy umieszcza się na grobach lewitów, czyli osób obmywających ręce rabinów w synagodze
Poszukujemy wszelkich informacji o tym cmentarzu: jego historii, wyglądzie przed wojną i po jej zakończeniu, procesie dewastacji, nagrobkach znajdujących się poza cmentarzem.
Korespondentom gwarantujemy dyskrecję.
Teksty i zdjęcia są chronione prawem autorskim.
Wykorzystanie materiałów możliwe wyłącznie po uzyskaniu pisemnej zgody Redakcji.
strona główna cmentarze warto wiedzieć księga gości napisz do nas