Kliknij, aby doda stronę do ulubionych
strona główna cmentarze warto wiedzie księga gości napisz do nas
NIEPOΜMICE
Dzia po鈍i璚ony cmentarzowi w Niepo這micach
powsta dzi瘯i wsparciu udzielonemu przez
San Francisco Bay Area
Jewish Genealogical Society

Cmentarz 篡dowski w Niepo這micach jest oddalony oko這 900 km na po逝dniowy wsch鏚 od centrum miasta, znajduje si u przy ul. Bohater闚 Getta. Data za這瞠nia cmentarza nie jest znana - przypuszczalnie powsta w XIX wieku.

Podczas I wojny 鈍iatowej w obr瑿ie cmentarza za這穎no Cmentarz Wojenny nr 328. Pochowano na nim 篡dowskiego 穎軟ierza Armii Austro-W璕ier Josefa Austerweila z 32 pu趾u piechoty Landsturmu. W 1936 r. na cmentarzu spocz掖 miejscowy rabin Josef Teitelbaum (zm. 22 siwan 5696 r.), syn cadyka i dajana Szmuela z Gorlic, wnuk Eleazara Nisana z Drohobycza i prawnuk Mosze Teitelbauma, za這篡ciela dynastii chasydzkiej w Ujhely.

Przed 1939 r. cmentarz zajmowa dzia趾 o powierzchni 30 ar闚, by otoczony kamiennym murem, przy wej軼iu znajdowa si dom przedpogrzebowy.

Podczas drugiej wojny 鈍iatowej na cmentarzu Niemcy dokonywali egzekucji. W tym czasie rozpocz窸a si dewastacja obiektu.

W 1946 r. Komitet 砰dowski, wobec emigracji ocala造ch, stara si o zawarcie umowy z w豉dzami miasta o opiek nad cmentarzem. Komitet proponowa wydzier瘸wienie na 50 lat przylegaj帷ych do siebie dzia貫k nr 1616 i 1900 o 陰cznej powierzchni 1 ha 7 a 29 m kw., na kt鏎ych znajdowa si cmentarz (ok. 30 ar闚) oraz grunt orny (oko這 80 ar闚), w tym czasie dzier瘸wiony przez W豉dys豉w K. W zamian w豉dze miasta mia造 ogrodzi cmentarz z trzech stron drutem kolczastym oraz przej望 nad nim opiek. Do zawarcia umowy prawdopodobnie nie dosz這 - w podobnych przypadkach w豉dze powo造wa造 si na Ok鏊nik Ministerstwa Administracji Publicznej z 6 lutego 1945 r., na mocy kt鏎ego pa雟two przerwa這 ci庵這嗆 praw mi璠zy gminami 篡dowskimi z II RP a powojennymi organizacjami 篡dowskimi. 6 listopada 1946 r. Moj瞠sz Gruenbaum, formalnie reprezentuj帷y Komitet 砰dowski w Niepo這micach, w pi鄉ie do Wojew鏚zkiego Komitetu 砰dowskiego w Krakowie informowa: "Z dniem 19.XI.1945 Zarz康 Zrzeszenia Religijnego obj掖 znowu cmentarz w posiadanie. Poniewa jako ostatni 砰d Niepo這mic mam zamiar opu軼i miasto, zwr鏂i貫m si do tut. rady Narodowej z ofert o wydzier瘸wienie i opiek nad cmentarzem. Odpis oferty za陰czam. Odpowiedzi na ofert nie otrzyma貫m. Zaznaczam, 瞠 nagrobki w oko這 50% s zniszczone, a pozosta tylko 1 mur betonowy od strony po逝dniowej, natomiast dom przedpogrzebowy zosta zburzony".

W kolejnych latach po這w dzia趾i zaj窸a zabudowa jednorodzinna. 4 listopada 1964 r. Minister Gospodarki Komunalnej podpisa zarz康zenie o zamkni璚iu cmentarza. W do陰czonej dokumentacji podano, 瞠 cmentarz zajmuje parcel nr 2254/6 o powierzchni 0,16 ha.

Obecnie na cmentarzu znajduje si oko這 140 nagrobk闚 w postaci stel, obmurowa i coko堯w. Epitafia lub ich fragmenty zachowa造 si na oko這 30 nagrobkach.

Nagrobki z czytelnymi inskrypcjami. Oprac. Krzysztof Bielawski, 2014 r.
Niepo這mice - Jewish cemetery Awraham syn Cwi Kozma,
zm. 7 adar 5702 r.
(24.02.1942 r.)
i Hendel c鏎ka Jakowa
Niepo這mice - Jewish cemetery Menachem Mendel Manes
syn Szmuela,
zm. 29 nisan 5695 r
(02.05.1935 r.)
Niepo這mice - Jewish cemetery Menachem Eli Gruenfeld
syn Zecharii,
zm. 3 elul 5692 r..
(04.09.1932 r.)
Niepo這mice - Jewish cemetery Meir Sz[...]el
syn Naftalego Mordechaja
Niepo這mice - Jewish cemetery Mordechaj syn Barucha ha-Kohena Weissberg,
zm. 20 tamuz 5696 r.
(10.07.1936 r.)
Niepo這mice - Jewish cemetery Awraham Peperle [...]
Niepo這mice - Jewish cemetery Icchak Kalfus syn Arie Altera,
zm. 25 ijar 5699 r.
(15.05.1939 r.)
Niepo這mice - Jewish cemetery Mosze [...]
syn Cwi ha-Kohena
Niepo這mice - Jewish cemetery Cwi Hercko Fruchthandler
syn Awrahama,
zm. 8 aw 5686 r.
(19.07.1926 r.)
Niepo這mice - Jewish cemetery Saul syn Chaima Wiederman (?), zm. 2 aw 5690 r.
(27.07.1930 r.)
Niepo這mice - Jewish cemetery Efroim ha-Lewi Lieban
syn Jakowa Lejba ha-Lewi,
zm. 8 adar II (?) 5692 r.
(16.03.1932 r.)
z Targowiska
Niepo這mice - Jewish cemetery Icchak Kalonimus Weinstein
syn Chaima Jakowa ha-Kohena, zm. 7 ijar 5691 r.
(24.04.1931 r.)
Niepo這mice - Jewish cemetery Gela Schmeisser
c鏎ka Symchy Groi雟kiego,
ur. 10.11.1907 r.
zm. 21 nisan 5696 r.
(13.04.1936 r.)
Niepo這mice - Jewish cemetery Bracha Schtreuch (?)
c鏎ka Awrahama
Niepo這mice - Jewish cemetery Chana Petersberg
c鏎ka Beniamina Zewa Goldsteina, zm. 7 siwan 5686 r.
(20.05.1926 r.)
Niepo這mice - Jewish cemetery [...] 穎na Mosze Mordechaja Pinkesfeld,
c鏎ka Cwi ha-Kohena,
zm. 16 elul 5684 r.
(15.09.1924 r.)
Niepo這mice - Jewish cemetery Rojzel Fruchthendler
c鏎ka Icchaka,
zm. 1 tamuz 5685 r.
(23.06.1925 r.)
Niepo這mice - Jewish cemetery Sara Estera
c鏎ka Icchaka,
穎na Zewa Wolfa Szagrin,
zm. 22 siwan 5680 r.
(08.06.1920 r.)
Niepo這mice - Jewish cemetery Bejla Hinda Weildstrein,
c鏎ka Awrahama ha-Kohena,
zm. 14 (?) adar II 5681 r.
(24.03.1921 r.)
Niepo這mice - Jewish cemetery Rachel Weindstein
c鏎ka Rafaela Cwi,
zm. 15 tamuz 5690 r.
(11.07.1930 r.)
Niepo這mice - Jewish cemetery Ita c鏎ka Dawida,
穎na Josefa Richtera Wolf
Niepo這mice - Jewish cemetery Rywa Lauber
c鏎ka Dawida Wolfa,
zm. 12 tiszri 5677 r.
(09.10.1916 r.)
Niepo這mice - Jewish cemetery Malka Perl
c鏎ka Meira Dawida,
穎na Icchaka Mames,
zm. [...] tewet 568[...] r.
Niepo這mice - Jewish cemetery Eli (Eliasz) Alter Spira
syn Josefa Zalmana,
zm. 16 tiszri 5692 r.
(27.09.1931 r.)
Niepo這mice - Jewish cemetery Rabin
Josef Teitelbaum
syn Szmuela,
zm. 22 siwan 5696 r.
(12.06.1936 r.)
Niepo這mice - Jewish cemetery Mosze (Moj瞠sz) Mordechaj Pinkesfeld syn Awrahama,
zm. 20 aw 5692 r.
(22.08.1932 r.)
Niepo這mice - Jewish cemetery Awraham Chaim Wolf
syn Dawida Aleksandra,
zm. 16 elul 5676 r.
(13.09.1916 r.)
Niepo這mice - Jewish cemetery Dawid Aleksander Wolf
syn Dawida Aleksandra,
zm. 19 tiszri 5687 r.
(27.09.1926 r.)
Niepo這mice - Jewish cemetery Arie syn Aszera Zeliga,
zm. 17 tewet 5692 r.
(27.12.1931 r.)
 

Zidentyfikowane macewy pochodz w wi瘯szo軼i z lat dwudziestych i trzydziestych minionego stulecia. Najstarsze stoj na grobach os鏏 zmar造ch w 1916 r. - Awrahama Chaima Wolfa syna Dawida Aleksandra, zm. 16 elul 5676 r. (13.09.1916 r.) oraz Rywy Lauber c鏎ki Dawida Wolfa, zm. 12 tiszri 5677 r. (09.10.1916 r.). Najm這dszy nagrobek upami皻nia Awrahama syna Cwi Kozm i jego 穎n Hendel, zamordowanych w 1942 r. Po 2014 r. nad macew rabina Josefa Teitelbauma wzniesiono otwarty ohel.

Zachowane nagrobki to stele w formie pionowego prostok徠a, zwie鎍zone r騜nymi rodzaju 逝ku, mi璠zy innymi p馧kolistego, podkowiastego, odcinkowego, wkl瘰這-wypuk貫go z uskokiem. Pionowe p造ty s z regu造 stabilizowane cokolikami lub poziomymi, betonowymi tumbami, jednocze郾ie zabezpieczaj帷ymi miejsce poch闚ku. Inskrypcje cz瘰to wyryte s w zag喚bionej p造cinie, nierzadko wykonanej z innego rodzaju kamienia ni zasadnicza macewa. Wiele takich tablic - zapewne wykonanych z marmuru - zosta這 skutych z nagrobk闚. Na cmentarzu znajduj si tak瞠 aedicule, z tablic epitafijn umieszczon pomi璠zy p馧kolumnami, z wyodr瑿nionym coko貫m, zamkni皻ymi profilowanym gzymsem o 逝ku odcinkowym. Nagrobek - prawdopodobnie symboliczny - Awrahama i Hendel Kozmy wykonano z niewielkiej, poziomej p造ty, przymocowanej do betonowej podmur闚ki. Jako materia do produkcji macew u篡wano piaskowca, czarnego granitu, betonu i lastriko. W dolnych partiach kilku macew mo積a odnale潭 sygnatury zak豉d闚 kamieniarskich z Krakowa, nale膨cych m. in. do Grunboima, Hornera, Grunepfela.

Dominuj inskrypcje w j瞛yku hebrajskim, uzupe軟iane w niekt鏎ych przypadkach zapisem podstawowych danych w j瞛yku polskim. Prawdopodobnie na prze這mie XX i XXI w. pochodz帷y w Niepo這mic Eliahu Richter (Shofet) z Jesodot w Izraelu umie軼i przy kilku nagrobkach - m. in. matki Ity Richter, Icchaka Kalonimusa Weinsteina i rabina Josefa Teitelbauma - tabliczki z tworzywa sztucznego, z apelem w j瞛yku polskim o poszanowanie grob闚.

W nacz馧kach cz窷ci macew wyryto symbole charakterystyczne dla 篡dowskiej sztuki sepulkralnej, mi璠zy innymi: korony, d這nie w ge軼ie b這gos豉wienia, 鈍ieczniki, dzbany i misy. Macewy prawdopodobnie by造 polichromowane, jednak oddzia造wanie warunk闚 atmosferycznych w po陰czeniu z brakiem bie膨cej konserwacji zniszczy造 malatur. Jedynie na nagrobku Geli Schmeisser zachowa造 si wype軟ienia liter, pokryte barwnikiem w kolorze z這tym.

Ogrodzenie niezabudowanego fragmentu cmentarza stanowi: przedwojenny mur betonowy, siatka metalowa, p這t drewniany na betonowym cokole. Wej軼ie jest mo磧iwe przez niezamykan furtk. W wyniku zabudowy granice s czytelne tylko cz窷ciowo. Teren jest uporz康kowany.

W豉軼icielem cmentarza jest Urz康 Miasta Niepo這mice. Obiekt jest wpisany do wojew鏚zkiej ewidencji zabytk闚, nie posiada wpisu w rejestrze zabytk闚 nieruchomych wojew鏚ztwa ma這polskiego.

tekst: Krzysztof Bielawski
zdj璚ia: Krzysztof Bielawski & Anna Krzyn闚ek
毒鏚這: AAN, Ministerstwo Gospodarki Komunalnej, sygn. 9/35, Decyzje o zamkni璚iu i przeznaczeniu ich na inny cel
w wojew鏚ztwie krakowskim.
A涅H, Centralny Komitet 砰d闚 w Polsce, sygn. 303/XVI/150, Krak闚 WK. Akta organizacyjne.
Drogomir J.J.P., Polegli w Galicji Zachodniej 1914-1915 (1918), t. III, Tarn闚 2005.
Dyba O., Marcinek R., Niepo這mice, [w:] Wojew鏚ztwo ma這polskie. Cmentarze 篡dowskie. Weryfikacja zasobu wykonana przez Narodowy Instytut Dziedzictwa, red. M. Rymkiewicz, I. Kosyl, [kps] Warszawa 2018.

Niepo這mice - cmentarz 篡dowski
Niepo這mice - cmentarz 篡dowski
Niepo這mice - cmentarz 篡dowski
Niepo這mice - cmentarz 篡dowski
Niepo這mice - cmentarz 篡dowski
Niepo這mice - cmentarz 篡dowski
Niepo這mice - cmentarz 篡dowski
Niepo這mice - cmentarz 篡dowski
Niepo這mice - cmentarz 篡dowski
Niepo這mice - cmentarz 篡dowski
Poszukujemy wszelkich informacji o tym cmentarzu: jego historii, wygl康zie przed wojn i po jej zako鎍zeniu, procesie dewastacji, nagrobkach znajduj帷ych si poza cmentarzem.
Korespondentom gwarantujemy dyskrecj.
Teksty i zdj璚ia s chronione prawem autorskim.
Wykorzystanie materia堯w mo磧iwe wy陰cznie po uzyskaniu pisemnej zgody Redakcji.
strona główna cmentarze warto wiedzie księga gości napisz do nas