Kliknij, aby doda stronę do ulubionych
strona główna cmentarze warto wiedzie księga gości napisz do nas
MIKO紟
砰dzi za這篡li w Miko這wie dwa cmentarze. Najstarszy z nich znajduje si w po逝dniowo-wschodniej cz窷ci miasta, przy obecnej ul. Krakowskiej. W 1932 r. jego lokalizacj opisano jako: "po prawej stronie dzisiejszej szosy do Tych闚, niedaleko dzisiejszej cegielni Jakubowicza". Brak informacji o dacie za這瞠nia. Przypuszczalnie powsta w XVII w., o czym 鈍iadczy przytoczona przez Marcusa Branna wzmianka o pochowaniu w Miko這wie Moj瞠sza (prawdopodobnie Singera) w dniu 28 stycznia 1863 r. Cmentarz by u篡tkowany do pierwszych dekad kolejnego stulecia, kiedy gmina 篡dowska zorganizowa豉 nowe miejsce poch闚ku przy obecnej ul. Stara Droga.
Po這瞠nie cmentarza na szkicu z 1934 r. (bez zachowania kierunk闚 geograficznych). 毒鏚這: AP w Katowicach, Akta miasta Miko這wa.
Po這瞠nie cmentarza na szkicu z 1934 r. (bez zachowania kierunk闚 geograficznych).
毒鏚這: AP w Katowicach, Akta miasta Miko這wa.

Na pocz徠ku XX w. na cmentarzu znajdowa這 si lapidarium, sk豉daj帷e si z dw鏂h macew przytwierdzonych do ceglanego muru, z kt鏎ych jedna upami皻nia豉 Chaj c鏎k Szmuela, zmar陰 7 marca 1722 r. Forma plastyczna drugiego nagrobka o nieczytelnych inskrypcjach wskazywa豉 na pochodzenie z prze這mu XVII i XVIII wieku.

Na prze這mie lat 70. i 80. cmentarz znalaz si w obr瑿ie Osiedla S這wackiego. Wed逝g dokumentacji Urz璠u Wojew鏚zkiego w Katowicach z 1989 r., dzia趾 cmentarn zaj窸a Szko豉 Podstawowa nr 10, wzniesiona w latach 1985-1988. Wszystkie naziemne 郵ady cmentarza uleg造 zatarciu. Brak jakiejkolwiek formy upami皻nienia.

Drugi cmentarz 篡dowski w Miko這wie jest po這穎ny w po逝dniowo-zachodniej cz窷ci miasta, pomi璠zy ulicami Konstytucji 3 Maja i Stara Droga, zajmuje dzia趾 na planie zbli穎nym do tr鎩k徠a, o powierzchni oko這 1 ha.

Cmentarz powsta prawdopodobnie na pocz徠ku XVIII w., co potwierdzaj zachowane nagrobki z 1726 r. Do ko鎍a XVIII w. cmentarz s逝篡 jako miejsce poch闚ku zmar造ch ze wszystkich miejscowo軼i Pszczy雟kiego Wolnego Pa雟twa Stanowego. Pocz徠kowo cmentarz zajmowa dzia趾 na planie tr鎩k徠a o powierzchni 0,56 ha. W 1828 r. z funduszy Mendla Oschinskiego zakupiono dzia趾 przylegaj帷 od zachodu, na planie prostok徠a, o powierzchni 0,44 ha.

Na pocz徠ku XX w. przy wej軼iu znajdowa si dom przedpogrzebowy lub mieszkanie dozorcy, teren by otoczony ceglano-kamiennym murem.

Okres drugiej wojny 鈍iatowej cmentarz przetrwa w dobrym stanie. 16 stycznia 1945 r. na cmentarzu Niemcy rozstrzelali i pochowali 14 Polak闚, a kilka dni p騧niej pochowano oko這 50 wi篥ni闚 KL Auschwitz-Birkenau, ofiar tzw. marszu 鄉ierci.

Po 1945 r. obiekt niszcza. Okoliczni mieszka鎍y stopniowo rozbierali ceglano-kamienny mur i wywozili nagrobki. Dom grabarza zosta zasiedlony. P造ty nagrobne kradziono, wiele macew zosta這 przewr鏂onych i po豉manych. Na proces degradacji nagrobk闚 wp造wa造 m.in. kwa郾e deszcze.

Pragn帷y zachowa anonimowo嗆 jeden z by造ch mieszka鎍闚 Miko這wa tak opisa losy cmentarza: "Ca造 teren by bardzo zaniedbany, a mo瞠 raczej kompletnie zapomniany. Jeszcze kilka lat po wojnie by這 tam wiele nagrobk闚 z prawdopodobnie bardzo drogich kamieni, kt鏎e z biegiem lat znika造. W pobli簑 by dobrze prosperuj帷y zak豉d kamieniarski i tajemnic poliszynela by這 gdzie zaopatruje si w materia. W latach sze嗆dziesi徠ych zosta造 ju tylko nagrobki z piaskowca. Fragment cmentarza by wydzielony i umieszczona by豉 tam mogi豉 wi篥ni闚 z O鈍i璚imia, kt鏎zy zmarli w czasie ewakuacji obozu w styczniu 1945 r. Ta cz窷 by豉 zadbana i pami皻am jako harcerze mieli鄉y obowi您ek porz康kowania i sk豉dania kwiat闚 w tym miejscu. W domu grabarza, a raczej kom鏎ce przez lata mieszka豉 wielodzietna rodzina B. Ojciec rodziny by Cyganem i kilka razy zje盥瘸造 si tam cale tabuny, tradycyjne wozy i setki ludzi obchodz帷 przez kilka dni jakie uroczysto軼i (wesela?). Nas jako dzieci nic nie mog這 powstrzyma, 瞠by tam zajrze, byli鄉y zawsze ch皻nie przyjmowani, cz瘰towani pieczenia z ogniska, chocia po plecach zawsze przechodzi造 dreszcze, bo nie rozumieli鄉y j瞛yka i zawsze zdawali鄉y sobie spraw, 瞠 to wszystko dzieje si na cmentarzu".

17 listopada 1958 r. Minister Gospodarki Komunalnej podpisa zarz康zenie o zamkni璚iu cmentarza. W do陰czonej dokumentacji podano powierzchni 1,42 ha. W 1982 r. ostatecznie rozebrano rozgrabiony ju w du瞠j mierze kamienny mur.

W 1988 r. Urz康 Miasta ogrodzi cmentarz metalowym p這tem, przeprowadzi wycink drzew, wykarczowano samosiejki. W opisie cmentarza odnotowano: "bardzo du瘸 ilo嗆 kamieni nagrobkowych jest zniszczona na skutek zapadania si grob闚". Koszt prac w 1988 r. wyni鏀 4,22 mln z. Na lata 1989-1990 planowano doko鎍zenie budowy ogrodzenia.

W 2016 r. Renata Uszy雟ka-Gwo寮 na zlecenie Muzeum Historii 砰d闚 Polskich POLIN, we wsp馧pracy z Miko這wskim Towarzystwem Historycznym wykona豉 spis zachowanych nagrobk闚, dost瘼ny na stronie https://sztetl.org.pl/pl/miejscowosci/m/445-mikolow/115-pamiec-w-kamieniu/21650-cmentarz-zydowski-ul-stara-droga .

Na cmentarzu znajduje si oko這 420 nagrobk闚 w r騜nym stanie zachowania, w tym 289 z inskrypcjami czytelnymi w ca這軼i lub cz窷ci. Najstarsza zidentyfikowana macewa upami皻nia Chaima syna Jehudy Lejba, zmar貫go 1 marca 1726 r.

Teren otacza ogrodzenie z pr皻闚 metalowych o wysoko軼i oko這 1 m. Cmentarz porastaj drzewa li軼iaste, w warstwie runa dominuje bluszcz. W p馧nocno-zachodnim, nieogrodzonym naro積iku cmentarza znajduje si pomnik ku czci ofiar z 1945 roku.

W豉軼icielem cmentarza jest Skarb Pa雟twa. Obiekt jest wpisany do wojew鏚zkiej ewidencji zabytk闚, nie posiada wpisu w rejestrze zabytk闚 nieruchomych wojew鏚ztwa 郵御kiego.

Tekst: Krzysztof Bielawski
毒鏚這:
AAN, Ministerstwo Gospodarki Komunalnej, sygn. 9/30, Decyzje o zamkni璚iu i przeznaczeniu ich na inny cel
w wojew鏚ztwie katowickim.
AP w Katowicach, Urz康 Wojew鏚zki w Katowicach, sygn. 543/1/727, Nr 99 - Informacja dotycz帷a cmentarzy 篡dowskich na terenie wojew鏚ztwa katowickiego.
Mucha A., Miko堯w [w:] Wojew鏚ztwo 郵御kie. Cmentarze 篡dowskie. Weryfikacja zasobu wykonana przez Narodowy Instytut Dziedzictwa, red. M. Rymkiewicz, I. Kosyl, [kps] Warszawa 2018.
Wodzi雟ki M., Hebrajskie inskrypcje na 奸御ku XIII-XVIII wieku, Wroc豉w 1996.
Kliknij tu, by obejrze film nagrany na tym cmentarzu

macewa na cmentarzu 篡dowskim w Miko這wie Miko堯w - kirkut nagrobek na cmentarzu 篡dowskim w Miko這wie Miko堯w - cmentarz 篡dowski
foto: Maciej 妃ieszny foto: Maciej 妃ieszny foto: Maciej 妃ieszny foto: Maciej 妃ieszny
Miko堯w - macewa kirkut w Miko這wie cmentarz 篡dowski w Miko這wie
foto: Maciej 妃ieszny foto: Maciej 妃ieszny foto: Maciej 妃ieszny foto: Maciej 妃ieszny
macewa na cmentarzu 篡dowskim w Miko這wie macewa na cmentarzu 篡dowskim w Miko這wie macewa na cmentarzu 篡dowskim w Miko這wie macewa na cmentarzu 篡dowskim w Miko這wie
foto: K. Bielawski foto: K. Bielawski foto: K. Bielawski foto: K. Bielawski
macewa na cmentarzu 篡dowskim w Miko這wie macewa na cmentarzu 篡dowskim w Miko這wie macewa na cmentarzu 篡dowskim w Miko這wie macewa na cmentarzu 篡dowskim w Miko這wie
foto: K. Bielawski foto: K. Bielawski foto: K. Bielawski foto: K. Bielawski
macewa na cmentarzu 篡dowskim w Miko這wie macewa na cmentarzu 篡dowskim w Miko這wie macewa na cmentarzu 篡dowskim w Miko這wie macewa na cmentarzu 篡dowskim w Miko這wie
foto: K. Bielawski foto: K. Bielawski foto: K. Bielawski foto: K. Bielawski
macewa na cmentarzu 篡dowskim w Miko這wie macewa na cmentarzu 篡dowskim w Miko這wie macewa na cmentarzu 篡dowskim w Miko這wie macewa na cmentarzu 篡dowskim w Miko這wie
foto: K. Bielawski foto: K. Bielawski foto: K. Bielawski foto: K. Bielawski
macewa na cmentarzu 篡dowskim w Miko這wie macewa na cmentarzu 篡dowskim w Miko這wie macewa na cmentarzu 篡dowskim w Miko這wie macewa na cmentarzu 篡dowskim w Miko這wie
foto: K. Bielawski foto: K. Bielawski foto: K. Bielawski foto: K. Bielawski
Poszukujemy wszelkich informacji o tych cmentarzach: historii, wygl康zie przed wojn i po jej zako鎍zeniu, procesie dewastacji, nagrobkach znajduj帷ych si poza cmentarzami.
Korespondentom gwarantujemy dyskrecj.
Teksty i zdj璚ia s chronione prawem autorskim.
Wykorzystanie materia堯w mo磧iwe wy陰cznie po uzyskaniu pisemnej zgody Redakcji.
strona główna cmentarze warto wiedzie księga gości napisz do nas