Kliknij, aby dodać stronę do ulubionych
strona główna cmentarze warto wiedzieć księga gości napisz do nas
KĘTY
Dział o cmentarzu w Kętach
powstał dzięki wsparciu udzielonemu przez
San Francisco Bay Area Jewish Genealogical Society

Cmentarz żydowski w Kętach został założony pod koniec XIX w., przy drodze do Witkowic (obecnej ul. Kęckie Góry Północne), ok. 1,9 km na północny wschód od Rynku. Cmentarz zajmuje działkę geodezyjną nr 121304 4.0003.1958/33, na planie zbliżonym do wydłużonego trójkąta, o powierzchni 1578 m kw.

Grunt z przeznaczeniem na cmentarz zakupiono w 1892 r. Rok później prawo własności do działki przyznano kęckiemu Stowarzyszeniu Postępowemu Rytualno-Religijnemu Anszej Emes (hebr., Mężowie Prawdy).

Wiadomo, że przed II wojną światową cmentarz był ogrodzony. Przy wejściu znajdował się dom przedpogrzebowy.

Obiekt uległ dewastacji w okresie drugiej wojny oraz w kolejnych dekadach. Część macew skradziono, niektóre z nich wtórnie wykorzystując jako nagrobki na cmentarzu komunalnym. 4 listopada 1964 r. Minister Gospodarki Komunalnej podpisał zarządzenie o zamknięciu cmentarza.

W 1988 r. cmentarz odwiedził Henry Kanner - amerykański przedsiębiorca, który do 12 roku życia mieszkał w Kętach. Robert Leiter w artykule opublikowanym na łamach czasopisma "Focus" tak opisał wrażenia Kannera z jego pierwszej wizyty na cmentarzu: "Teren wyglądał jak pobojowisko. Otaczający go kamienny mur walił się, żelazną bramę pokrywała rdza. Z trudem można było dostrzec jakiekolwiek nagrobki, porośnięte chwastami".

Z inicjatywy Henry'ego Kannera, przy pomocy m.in. ks. Ryszarda Honkisza i jego brata Zbigniewa oraz architektów Barbary i Szymona Zina, na cmentarzu przeprowadzono prace porządkowe. Wycięto zarośla, wywieziono śmieci. Przewrócone płyty nagrobne ustawiono. Potłuczone kawałki macew przymocowano do muru oporowego. W centralnej części wzniesiono niewielki pomnik z symbolem menory. Alejki wysypano żwirem i obsadzono żywotnikami. Naprawione zostało ogrodzenie. W południowo-wschodnim narożniku odbudowano dom przedpogrzebowy.

Obecnie na cmentarzu znajduje się około 60 nagrobków i pomników w różnym stanie zachowania. Najstarszy zidentyfikowany nagrobek to podwójna macewa ze zniszczoną w wyniku korozji tablicą inskrypcyjną, z czytelnymi fragmentami epitafiu[....] K[....] [....]rter, Juli 1894". Najmłodszy nagrobek upamiętnia Gustawa Leidera, zmarłego 26 sierpnia 1937 r. Na cmentarzu znajdują się także trzy współczesne pomniki, wzniesione na początku lat 90. XX wieku.

Obiekt należy do najlepiej utrzymanych cmentarzy żydowskich w Polsce. Regularnie wykonywane są prace porządkowe, szczególną wagę przykłada się do pielęgnacji zieleni cmentarnej.

Teren jest otoczony murem i częściowo ogrodzeniem z blachy. Brama jest zamknięta. Zamiar wejścia należy zgłosić z wyprzedzeniem opiekunowi cmentarza (tel. 601 973 193).

Właścicielem cmentarza jest Gmina Wyznaniowa Żydowska w Bielsku-Białej. Obiekt jest wpisany do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego.

W sierpniu 2016 r. autor niniejszego artykułu wykonał spis zachowanych nagrobków. Zestawienie w wersji polsko- i anglojęzycznej jest dostępne na stronie www.cmentarze-zydowskie.pl/kety_macewy.xls.

Imię
Imię hebrajskie
Nazwisko
Data zgonu
Imię ojca
Inne nazwiska (np. panieńskie)
Informacje dodatkowe
Given name
Hebrew name
Surname
Date of death
Father's name
Other surnames
Additional information
Etel Etel Blumenkrantz 28.01.1905 Awraham
Isidor Izrael A[...] [...]er Josef
Nusbojm
Fragment uszkodzonego nagrobka, TNCBH
Prawdopodobnie fragment nagrobka nr 4
Współczesny pomnik ku czci ofiar Zagłady
Marylin Matez Urodzona w 1936 roku. Symboliczny, współczesny pomnik
Lea Lea Schmidt Żyła 97 lat
Kobieta, prawdopodobnie fragment nagrobka nr 8
Kori[..] 14 [..]
Młoda kobieta
Sali Sara Goldberger 11.01.1902 Lejb Storc
G [..] K[..] [..]rter [..].07.1894 Macewa podwójna
Gustaw Gabriel Leider 26.08.1937 Jehoszua Urodzoy 01.03.1900
Amalia Malka Leider 07.01.1931 Mosze Alon Żył 73 lata. Wykonawca nagrobka: Wulkan z Bielska
Efraim Fiszel Langer 12.07.1935 Baruch
Jetti Etel Ramer 16.03.1930 Josef Tow Rendel Żyła 49 lat. Macewa podwójna, wykonawca nagrobka: Wulkan z Bielska
Salomon Chaim Szlom a Ramer 04.04.1933 Szmuel Ramer Macewa podwójna, wykonawca nagrobka: Wulkan z Bielska
Fragment uszkodzonego nagrobka
Hani Ester Chana Farber 27.02.1924 Icchak Szraga Brenner Żyła 68 lat.
Berta Bejla Dattner 07.12.1920 Icchak Abstender Żyła 55 lat.
Karoline Krejndel Schmelz 12.08.1926 Jehuda Ebel Żyła 56 lat.
Ben Cyjon Abstender 28.03.1922 Jehoszua
Brak epitafium
Pepi Pesel Wulkan 25.01.1928 Akiwa Żyła 73 lata.
Leonore Lea Huppert 25.10.1912 Mosze
Dawid Dawid Junger 14.03.1917 Szaul Żył 18 lat
Szraga Jehuda
Ignacy Karter 18.10.193[.] Żył 64 lata, fotograf z Kęt
Josef Josef Thaler 14.04.1936 Aszer Żył 78 lat.
Chaim Kuweister (?) 06.01.1936 Eli
Will Zew Schlesinger 02.07.1931 Icchak Menache m Urodzony 09.12.1898
Jetti Jofet Storc 1939 Dawid Urodzony w 1869 roku, macewa podwójna
Isac Icchak Storc 1928 Jehuda Urodzony w 1864 roku, macewa podwójna
  Fragment uszkodzonego nagrobka
Joachim Reicher 08.01.1928
Josef Josef Lermer 11.11.1913 Natan Note
Anna Zimmet[..] Perl[..]
Israel Salomon Izrael Szlomo Zimmet 30.04.1932 Menachem Mendel Żył 43 lata, rabin, wnuk cadyka Szmelke z Nikolsburga (Mikulova) i cadyka Josefa Aszera z Przemyśla, macewa wykonana w zakładzie kamieniarskim Wulkana z Bielska
Isac Storc 28.09.1928 Urodzony 04.03.1864
Symeon Fuks 31.04.1925 Jehoszua Heszel Lewita
Menachem 10.02.1915 Chaim Potomek cadyka Szmelke z Nikolsburga (Mikulova) i cadyka Josefa Aszera z Przemyśla
Cwi Dawid 16.09.1902 Eliezer Lejb
Malka Teichler 03.11.1933 Izrael Mordechaj
Nieczytelna
Josef Josef Hechter 08.04.1906 Kalonimus Kalman Lewita
Josef Rauchberger 01.11.1915 Żył 67 lat.
Jakob Natan Schmidt 19.10.1898 Jehuda
Anna Schmidt 02.12.1899 Azriel Żyła 43 lata.
Josef Josef Bachner 12.11.1929 Awraham Żyła 53 lata, wykonawca nagrobka: Wulkan z Bielska
Chaim Zew Meir
Awraham Cw i Abusz Israeler 19.01.1933 Mordechaj
Mesze (Masza?) Mesze Israeler 08.12.1927 Mosze Mąż Awraham Cwi
Rojzel Israeli 05.09.1917 Awraham Abusz
Elisza
Certl Zisel Landa (?) Jehoszua ha-Lewi
Herman Cwi Rosenberg 19.11.1930 Eliezer
Ma[.]? [..]pert Prawdopodobnie nazwisko Hupert
Malka Malka Fuks 16.02.1930 Mosze Gutherz
Josef Josef Fuks 26.12.1917 Jehoszua Heszel


tekst: K. Bielawski
Źródło:
AAN, Ministerstwo Gospodarki Komunalnej, sygn. 9/35, Decyzje o zamknięciu cmentarzy i przeznaczeniu ich na inny cel w województwie krakowskim.
Kokotkiewicz P., Karta cmentarza nr 9013, [bmw] 1984.
Śledzikowski T., Kęty, [w:] Województwo małopolskie. Cmentarze żydowskie. Weryfikacja zasobu wykonana przez Narodowy Instytut Dziedzictwa, red. M. Rymkiewicz, I. Kosyl, [kps] Warszawa 2018.
Śledzikowski T., Zabytkowe cmentarze i mogiły w Polsce. Województwo bielsko-bialskie, Warszawa 1995.

Announcement: My family originates from Kety and their name is Apte. My father was Hans Apte (died in 1995). His parents were Karl and Olga (born Munz). My father had a sister by the name of Margareta (Greta) who died in Australia about 20 years ago. My father's parents left Kety to Czechoslovakia around the 20th of the 20th century. But, there might have been left relatives there. Can you help me with some information??? I have no relatives from my father's side and I would like to trace the roots of my family and find any relatives. Prof. Ron N. Apte, Holon, Habanim 2, 84123, Israel, E-mail: rapte(at)bgu.ac.il
Brama cmentarza żydowskiego w Kętach
Kęty - dom przedpogrzebowy na cmentarzu żydowskim
Kęty - cmentarz żydowski
Pomnik na cmentarzu żydowskim w Kętach
fot. Krzysztof Bielawski
fot. Krzysztof Bielawski
fot. Krzysztof Bielawski
fot. Krzysztof Bielawski
Pomnik na cmentarzu żydowskim w Kętach
Pomnik na cmentarzu żydowskim w Kętach
Macewa na cmentarzu żydowskim w Kętach
Kęty - cmentarz żydowski
fot. Krzysztof Bielawski
fot. Krzysztof Bielawski
fot. Krzysztof Bielawski
fot. Krzysztof Bielawski
Kęty - cmentarz żydowski
Kęty - cmentarz żydowski
Macewa na cmentarzu żydowskim w Kętach
Kęty - cmentarz żydowski
fot. Krzysztof Bielawski
fot. Krzysztof Bielawski
fot. Krzysztof Bielawski
fot. Krzysztof Bielawski

fot. Magdalena Płoszaj

fot. Magdalena Płoszaj
fot. Magdalena Płoszaj
fot. Magdalena Płoszaj

fot. Magdalena Płoszaj

fot. Magdalena Płoszaj
fot. Magdalena Płoszaj
fot. Magdalena Płoszaj
Poszukujemy wszelkich informacji o tym cmentarzu: jego historii, wyglądzie przed wojną i po jej zakończeniu, procesie dewastacji, nagrobkach znajdujących się poza cmentarzem.
Korespondentom gwarantujemy dyskrecję.
Teksty i zdjęcia są chronione prawem autorskim.
Wykorzystanie materiałów możliwe wyłącznie po uzyskaniu pisemnej zgody Redakcji.
strona główna cmentarze warto wiedzieć księga gości napisz do nas