Kliknij, aby dodać stronę do ulubionych
strona główna cmentarze warto wiedzieć księga gości napisz do nas
BRZOSTEK

Cmentarz żydowski w Brzostku - przez miejscową ludność chrześcijańską zwany "kierkutem" - powstał zapewne w połowie dziewiętnastego wieku, na prostokątnej działce o powierzchni około 0,8 ha, w polach na północ od miejscowości. Jego lokalizację można zobaczyć na wydanej w 1938 r. wojskowej mapie. Obszar grzebalny kilkakrotnie powiększano, dokupując grunty między innymi w 1927 r. i 1931 r. Wiadomo, że przed wojną światową nekropolia była ogrodzona drewnianym płotem, z bramą od strony południowej. Przy wejściu znajdował się dom pogrzebowy. Na podstawie zachowanych ksiąg zmarłych okręgu metrykalnego okręgu Brzostek, wiemy, że w latach 1894 - 1938 na cmentarzu pochowano 446 osób.

Podczas drugiej wojny światowej na cmentarzu naziści dokonywali egzekucji osób pochodzenia żydowskiego. Ofiary grzebano w zbiorowych mogiłach. Zapewne już wtedy rozpoczął się proces niszczenia nekropolii. Dzieła dewastacji dokończono już w czasach PRL rękami niektórych mieszkańców Brzostka, którzy rozebrali ogrodzenie, a pomniki nagrobne wykorzystali między innymi do prac budowlanych czy melioracyjnych. Na części cmentarza wzniesiono budynki ośrodka maszynowego, pozostały pusty plac wykorzystano jako pole orne.

teren cmentarza żydowskiego w Brzostku
Cmentarz żydowski w Brzostku przed rozpoczęciem prac restauracyjnych

Począwszy od lat dziewięćdziesiątych, działacze Towarzystwa Miłośników Ziemi Brzosteckiej podejmowali temat upamiętnienia nekropolii. Plany te udało się zrealizować kilkanaście lat później, dzięki zaangażowaniu wywodzącego się z Brzostka, profesora Jonathana Webera z Oxfordu i przy współpracy wzmiankowanego uprzednio Towarzystwa, lokalnych władz oraz pracowników Muzeum Okręgowego w Tarnowie. Niezabudowaną część cmentarza ogrodzono metalowym płotem. Na betonowych postumentach ustawiono około siedemdziesięciu nagrobków, odnalezionych w różnych punktach Brzostka. Ufundowany został również pomnik ku czci Żydów brzosteckich.

14 czerwca 2009 r. odbyła się ceremonia ponownego otwarcia cmentarza. Na uroczystości obecni byli m. in. Żydzi pochodzący z Brzostka, Naczelny Rabin Polski Michael Schudrich, lokalne władze i mieszkańcy.

Staraniem Muzeum Okręgowego w Tarnowie wydano książkę Cmentarz żydowski w Brzostku.

tekst: K. Bielawski
zdjęcie: Aleksander Schwarz

Poszukujemy wszelkich informacji o tym cmentarzu: historii, wyglądzie przed wojną i po jej zakończeniu, procesie dewastacji, nagrobkach znajdujących się poza cmentarzem. Korespondentom gwarantujemy dyskrecję.
Teksty i zdjęcia są chronione prawem autorskim.
Wykorzystanie materiałów możliwe wyłącznie po uzyskaniu pisemnej zgody Redakcji.
strona główna cmentarze warto wiedzieć księga gości napisz do nas